De straten van Oslo waren stil.
Drie minuten lang viel alle geluid weg en steeg er een lied naar de Hemel; No stig vår song. De ruimte werd gevuld met klanken van hoop, sterker dan de dood.
De klanken deden de harten van mensen samenkomen. Het was een moment waarop de Hemel dichterbij kwam, tijdens de uitvaart van koning Harald V van Noorwegen.
Een paar tonen, die meer uitdrukking geven aan de essentie dan woorden ooit kunnen. Een melodie kan herinneringen wakker maken, iets raken wat diep vanbinnen verborgen ligt. Muziek kan ons aan het lachen brengen, ontroeren en zelfs hoop geven als het leven pijn doet. Wanneer een lied iets vertelt over wat iemand ten diepste gelooft en waarop hij zijn hoop heeft gevestigd resoneert dat verder.
Want wie goed luisterde, hoorde meer dan een melodie: hij hoorde een getuigenis die nog lang bleef naklinken.
Ons land kent honderden koren en muziekkorpsen waar mensen met plezier samenkomen om te zingen en te spelen. Ieder met een eigen stem, een eigen instrument en een eigen partij. En wanneer al die verschillende klanken samenkomen in één melodie, ontstaat er iets bijzonders.
Wanneer een melodie een boodschap wordt
Natuurlijk kennen we ook muziek die vooral bedoeld is om te vermaken. Tijdens optredens en feesten kan het niet gek genoeg. Of er nu een paard in de gang staat of iemand een lied zingt over de liefde, de zee of het leven: muziek brengt sfeer en plezier. En daar is helemaal niets mis mee.
En dat zijn er die momenten wanneer de melodie niet alleen in je oren klinkt, maar ook je hart raakt en er een verhaal wordt verteld.
Dat koning Harald V van muziek hield, wist ik al jaren geleden. Tijdens de viering van een van zijn verjaardagen was ik getuige van een optreden van Stevie Wonder. Hij zong onder andere I Just Called to Say I Love You. Een prachtig gebaar, waarmee de organisatoren hun waardering en genegenheid voor de koning tot uitdrukking wilden brengen.
Toch is er verschil tussen een lied dat iemand een glimlach bezorgt en een lied dat iets onthult van wat iemand ten diepste heeft gelooft.
Dat laatste werd zichtbaar tijdens de uitvaartdienst van de koning.
Een lied dat verder klinkt dan het leven
Miljoenen mensen konden de uitvaart volgen. En wie goed luisterde, hoorde dat de liederen iets over het geloof van de koning vertelden. Ze getuigden van de hoop die hem droeg.
De dienst begon met het lied No stig vår song, geschreven ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag. Het is een lied van dankbaarheid voor het leven, dat uiteindelijk uitloopt op de hoop dat de dood niet het laatste woord heeft.
Daarna klonk Eg veit i himmerik ei borg: Ik weet dat er in de hemel een burcht is. Een lied dat getuigt van geloof en vertrouwen op een werkelijkheid die verder reikt dan wat wij hier op aarde kunnen zien.
En ineens krijgt muziek een andere dimensie. De melodie is niet langer alleen mooi. De woorden worden een getuigenis. Wat eerst klanken waren, wordt een boodschap die mensen raakt, misschien zelfs mensen die daar helemaal niet op hadden gerekend.
Hoogwaardigheidsbekleders pinkten opeens een traantje weg toen de tonen van ‘Blijf bij mij, Heer’ klonken. Voor veel mensen is dit een bekend lied, dat onlosmakelijk verbonden is met het verhaal van de Titanic. De melodieën die tijdens de ondergang van het schip werden gespeeld, hebben bij veel mensen diepe indruk achtergelaten. Het beeld van muziek te midden van de dreiging en het naderende einde raakt aan iets wat moeilijk in woorden te vatten is.
Muziek en boodschap: wat een prachtige combinatie. En Koning Harald, bedankt voor jouw getuigenis. Wat is het bijzonder wanneer we muziek mogen gebruiken om uit te drukken wat iemand voor ons betekent, of om iets door te geven van de hoop die ons leeft, van de burcht die over ons waakt.
Laat alles wat adem heeft de HEER loven
Wie de Bijbel openslaat bij Psalm 150, ontdekt dat muziek en geloof daar op een indrukwekkende manier samenkomen. De Psalm roept ons op om God te loven met bazuingeschal, harp en lier, met tamboerijn en dans, met snaarinstrumenten en fluit, met klinkende en schallende cimbalen.
En dan klinkt de oproep waarmee de psalm besluit:
“Alles wat adem heeft, love de HEERE!”
Wat een uitnodiging! Niet alleen voor mensen met een prachtige stem. Niet alleen voor wie een instrument virtuoos bespeelt. Niet alleen voor wie moeiteloos de juiste toon treft. Nee, alles wat adem heeft.
Muziek mag een loflied zijn. Een getuigenis van wie God voor ons is en van de hoop die we in Hem hebben. En hoe bijzonder is het wanneer mensen die boodschap niet alleen horen, maar er ook door geraakt worden.